筋毛引き
Mặt sau có một lưỡi dao nhỏ nhô ra (chỗ mũi tên vàng). Áp cữ vào cạnh gỗ rồi kéo về phía mình, lưỡi dao rạch thành một vệt thẳng. Dụng cụ có từ rất xưa, đến nay vẫn dùng.
仕口（しくち）・継手（つぎて）
Phân biệt bằng hướng của hai thanh gỗ: khác hướng (đâm ngang) → 仕口; cùng hướng (nối tiếp cho dài ra) → 継手. Đây là chỗ đề rất hay hỏi.
のみ
Đục có nhiều bề rộng, nhiều hình dạng khác nhau — đây là dụng cụ cơ bản của thợ mộc. Nhưng đục tay để ra mối nối đẹp cần rất nhiều kỹ thuật.
マシン加工の仕口・継手
Vì đục tay khó nên nay phần lớn mối nối được cắt bằng máy. Máy còn làm được mặt cong tròn — nhìn ảnh sẽ thấy các đầu gỗ bo tròn — nhờ vậy hai thanh gỗ lắp vào nhau dễ hơn.
鉄骨工事の仕口ブラケット
仕口 và 継手 là cách gọi theo HƯỚNG nối, không phải từ riêng của nghề mộc. Nghề kết cấu thép dùng, nghề lắp đường ống 配管工事 cũng dùng. Thầy dặn nhớ kỹ điểm này.
かんな
Nhà gỗ Nhật để lộ mặt gỗ ra ngoài, nên chỗ nhìn thấy phải bào thật đẹp. Thợ giỏi bào ra một dải phoi dài liền không đứt, mỏng tới mức nhìn xuyên qua được.
と石
Thầy nhấn: tay nghề giỏi thôi chưa đủ. Dụng cụ có lưỡi như かんな, のみ phải được mài bằng と石 và bảo dưỡng thường xuyên thì mới cắt ngọt.
日本の古い街の白い壁
Đi trong phố cổ Nhật hay gặp loại nhà tường trắng như thế này. Chính thợ 左官 làm ra mặt tường đó.
漆喰（しっくい）
Vật liệu tạo nên bức tường trắng ấy tên là 漆喰 (しっくい). Nhớ tên này — lát nữa sang phần mái nhà nó sẽ quay lại.
モルタル
Ngày nay thợ 左官 hay dùng モルタル hơn. Phân biệt cho rõ: 漆喰 là vữa vôi truyền thống, モルタル là xi măng + cát.
こて・コテ板
Thầy kể quyển sách thầy có ghi hơn 40 loại こて khác nhau. Đặt vữa lên コテ板, rồi lia bay một nhát là vữa bám lên tường — thợ lâu năm làm động tác này rất mượt.
コンクリート打設後の表面
Việc đổ bê tông gọi là コンクリート打設 (だせつ). Đổ xong phải xoa cho mặt phẳng đẹp — trong ảnh thợ đang dùng một cái bay nhỏ.
柳葉ごて
Đây là loại bay khá phổ biến trong nghề. Tên của nó đến từ hình dáng giống chiếc lá — slide sau sẽ cho thấy lá gì.
柳（やなぎ）
Bên bờ sông Nhật hay trồng 柳 (cây liễu). Lá liễu thon dài — bay trát có hình giống lá đó nên gọi là 柳葉ごて. Người Nhật đặt tên dụng cụ theo kiểu «giống cái gì thì gọi theo cái đó» rất nhiều; lát nữa còn gặp thêm một cái nữa.
波消ごて
Thợ giỏi tới đâu thì chỉ với 柳葉ごて cũng khó xoa phẳng hoàn toàn. Nên có thêm cái bay lớn hơn này: coi chỗ gồ ghề như những con sóng, xoa cho «sóng» biến mất — vì thế tên là 波消 (xoá sóng).
瓦（かわら）
Nhắc tới mái nhà Nhật là nhớ ngay mái ngói 瓦; nhà xưa gần như đều lợp ngói.
1枚約3kg・荷揚げ用ウィンチ
Mỗi viên ngói nặng khoảng 2,5–3 kg, mà một mái cần rất nhiều viên. Vác tay lên mái quá nặng nên nay dùng tời 荷揚げ用ウィンチ — dụng cụ này có ghi trong giáo trình.
瓦用ハンマー
Ngói có nhiều hình dạng theo từng vị trí trên mái, nhưng vẫn có lúc phải tự chặt viên ngói cho vừa. Khi đó dùng búa chuyên dụng này — nghe nói chặt cho chuẩn là rất khó, nên gần đây đã có cả máy cắt ngói (瓦カッター).
かんむり瓦・のし瓦・面戸
Nhiệm vụ chính của mái là không cho nước mưa lọt vào nhà, nên khe hở là vấn đề. Thầy dặn kỹ: 面戸 KHÔNG phải tên riêng của chỗ này trên mái — nó là từ chỉ chung khe hở giữa hai vật.
しっくい
Bịt khe 面戸 bằng chính しっくい đã học ở phần 左官 — chỗ trắng trong ảnh. Đây là lúc hai nghề gặp nhau.
面戸にしっくいを塗る
Nhưng khe hở trên mái rất hẹp, bay trát thường không lọt vào. Vì vậy phải có một loại bay riêng — xem slide sau.
面戸ゴテ・つるくび
Cán bay uốn cong giống cái cổ con hạc (鶴) nên thợ còn gọi là つるくび. Thầy đùa: ở công trường mà cai bảo «lấy hộ cái tsurukubi» thì cứ đưa loại bay này.
延暦寺根本中堂
Thầy kể chuyện riêng: đến Shiga — tỉnh có hồ Biwa lớn nhất Nhật Bản — để xem ngôi chùa nổi tiếng này, nhưng đúng lúc chùa đang thay mái nên không xem được cảnh như trong ảnh.
屋根を葺き替える・サワラ
Thay mái mới gọi là 屋根を葺き替える. Người ta dựng cả một nhà thép trùm lên ngôi chùa để làm — cảnh hiếm thấy. Mái chùa này lợp bằng サワラ, một loại gỗ chịu nước. Vật liệu mái rất đa dạng (ngói, kim loại, asphalt, gỗ) nên mỗi công ty thường chỉ giỏi một loại.